Poza miastami i wybrzeżem wnętrze Portugalii przechowuje wioski, które zachowały strukturę, materiały i rytm. Wiele stoi w miejscach trudno dostępnych i właśnie to je uchroniło.
Monsanto
Nazywają ją najbardziej portugalską wioską Portugalii — tytuł zdobyła w konkursie z 1938 roku. Domy są wciśnięte między granitowe głazy wielkości budynków: są dachy stanowiące jedną kamienną płytę i ulice przechodzące pod skałami. Na szczycie stoi zamek z widokiem na równinę aż do Hiszpanii. Wioska leży 250 kilometrów od Lizbony, w okręgu Castelo Branco.
Piódão
W górach Açor wszystkie domy są z ciemnego łupku, a drzwi i okna pomalowane na niebiesko — zwyczaj wziął się stąd, że niebieska farba była jedyną dostępną w miejscowym sklepie. Wioska rysuje amfiteatr na zboczu i widać ją całą z jednego punktu widokowego przy drodze. Biały kościół parafialny to jedyny budynek przerywający łupek.
Wioski łupkowe
Sieć dwudziestu siedmiu odbudowanych wsi w górach środkowej Portugalii: Talasnal, Casal de São Simão, Cerdeira, Candal, Fajão. Wiele było opuszczonych w latach osiemdziesiątych i odzyskało życie przez noclegi i plaże rzeczne. W Cerdeirze działają rezydencje artystyczne, do Talasnal prowadzi wąska droga z Lousã.
Wioski obronne Beiry
Sortelha zachowała mur, zamek i zabudowę w obrębie bram, bez ani jednego nowego budynku. Marialva ma cytadelę w ruinie, w której mieszka pół tuzina rodzin. Castelo Rodrigo i Almeida, ta druga z gwiaździstą fortyfikacją z osiemnastego wieku, zamykają linię graniczną.
Douro i Trás-os-Montes
W winiarskim Douro Provesende i Ucanha zachowały dworki i obwarowany most średniowieczny. W Trás-os-Montes Rio de Onor była przez wieki wsią wspólnotową podzieloną granicą, ze wspólnym piecem i młynem; hiszpańska połowa nazywa się Rihonor de Castilla, a ulica przechodzi z kraju do kraju.
Jedzenie i nocleg
We wsiach je się to, co daje okolica: chanfana i koźlę w górach, kiełbasa alheira i szynka w Trás-os-Montes, ser Serra da Estrela, kukurydziany chleb broa i wino z glinianych amfor. Obiad kosztuje 12–20 euro. Nocleg 40–80 euro, często w odnowionych domach z łupku albo granitu.
Praktycznie
Samochód jest niezbędny — komunikacja publiczna tych wsi nie obsługuje. Bierz gotówkę, bankomaty są rzadkie. Najlepszy czas to kwiecień–czerwiec i wrzesień–październik; zimą góry zamyka mgła, a wiele restauracji pracuje tylko w weekendy.