Portugalia ma jeden park narodowy i 13 parków przyrodniczych na kontynencie, ale różnorodność nadrabia liczbę: granitowe góry na północy, polodowcowy płaskowyż w środku kraju, urwiska na południowym zachodzie i ścieżki wykute w skale na wyspach.
Peneda-Gerês
Utworzony w 1971 roku, jest jedynym parkiem narodowym kraju i zajmuje prawie 700 kilometrów kwadratowych granitu, dąbrów i pasterskich wsi na samej północy. Najbardziej znane trasy prowadzą do wodospadu Arado, do jezior pasma Peneda i do starej rzymskiej drogi Geira wzdłuż rzeki Homem, gdzie wciąż stoją kamienie milowe. Chodzą tu wolno koniki garrano i przetrwał wilk iberyjski, choć praktycznie nie da się go zobaczyć: spis krajowy z lat 2019-2021 naliczył w Portugalii 58 watah, niemal wszystkie na północ od Douro. Biwakowanie poza wyznaczonymi miejscami jest zabronione.
Levady Madery
Levady to kanały nawadniające wykuwane w skale od XV wieku, żeby prowadzić wodę z wilgotnej północy na suche południe; dziś biegnie wzdłuż nich najlepsza sieć szlaków w kraju, sklasyfikowana i utrzymywana przez IFCN. Najbardziej oblegane są Levada do Caldeirão Verde z tunelami, gdzie latarka jest niezbędna, Levada do Furado i Levada das 25 Fontes. Przejście PR1 z Pico do Areeiro na Pico Ruivo ma około 6 kilometrów w jedną stronę, wznosi się do 1857 metrów i kończy na najwyższym punkcie wyspy, Pico Ruivo, 1862 metry; Pico do Areeiro na starcie leży na 1818 metrach. Od 2026 roku wszystkie sklasyfikowane trasy wymagają wcześniejszej rezerwacji w portalu SIMplifica, z godziną wejścia: we wrześniu 2026 roku opłata wynosi 4,50 euro za szlak i 10,50 euro na PR1, a mieszkańcy regionu i dzieci do 12 lat nie płacą, ale muszą się zarejestrować. Przy złej pogodzie IFCN zamyka szlaki.
Rota Vicentina
To dwie trasy dalekobieżne na południowym zachodzie, wewnątrz Parku Przyrodniczego Południowo-Zachodniego Alentejo i Wybrzeża Wicentyńskiego. Szlak Historyczny liczy 263 kilometry i 13 etapów, od Santiago do Cacém po przylądek São Vicente, przez interior. Szlak Rybaków liczy 226 kilometrów i 13 etapów, od São Torpes do Lagos, cały czas górą urwisk: od 60 do 70 procent trasy prowadzi po piasku, co czyni ją dużo trudniejszą, niż sugeruje dystans, i nie jest wskazana dla osób z lękiem wysokości, bo klif jest w trakcie erozji. Etapy dochodzą do około 22 kilometrów, idzie się w obie strony od września do czerwca, w grupach najwyżej 15 osób. Razem z trasami okrężnymi cała sieć daje 750 kilometrów.
Serra da Estrela
Torre o wysokości 1993 metrów to najwyższy punkt części kontynentalnej i dojeżdża się do niego samochodem; najwyższym punktem Portugalii w ogóle jest góra Pico na Azorach, 2351 metrów. Jeziora płaskowyżu i polodowcową dolinę Zêzere o profilu litery U przechodzi się pieszo głównie od czerwca do października; zimą leży tu śnieg i działa jedyny ośrodek narciarski w kraju. Stąd pochodzi ser Serra da Estrela z mleka owczego, ścinanego kwiatem ostu.
Algarve
Szlak Siedmiu Wiszących Dolin, oznakowany jako PR1 LGA, łączy Praia de Vale Centeanes z Praia da Marinha prawie 6 kilometrami piaskowcowego urwiska. Jest liniowy, chodzi się tam i z powrotem, łącznie około 11 kilometrów, od 3 do 4 godzin, trudność średnia do wysokiej i ani skrawka cienia — idzie się rano. W górach Monchique wchodzi się na Fóię, 902 metry, najwyższy punkt Algarve.
Praktycznie
Trasy dalekobieżne są oznaczone czerwono-biało, krótkie żółto-czerwono. Dobry sezon to kwiecień–czerwiec i wrzesień–październik; w lipcu i sierpniu wnętrze kraju jest za gorące, a na wyspach mgła zamyka szczyty. Latem ryzyko pożaru potrafi zamknąć szlaki na kilka godzin przed wyjściem, więc stan tras sprawdzaj tego samego dnia: na kontynencie w ICNF, na Maderze w IFCN. Wody bierz dużo, bo źródła na południu są rzadkie, a buty potrzebne o sztywnej podeszwie na mokry granit północy.