W sercu malowniczej Funchal, na urokliwym wzgórzu Monte, kryje się miejsce o niezwykłym znaczeniu historycznym i religijnym – wieczny spoczynek błogosławionego Karola I, ostatniego cesarza Austrii i króla Węgier. To nie tylko nagrobek, ale świadectwo burzliwej historii Europy, symbol wygnania i wiary, a także cel pielgrzymek dla wielu monarchistów i katolików z całego świata. Odwiedzając Kościół Nossa Senhora do Monte, zanurzamy się w opowieść o władcy, który dążył do pokoju w czasach wojny, by ostatecznie znaleźć ukojenie z dala od ojczyzny, na portugalskiej wyspie Madera.
📜 Historia
Historia Karola I Habsburga, urodzonego w 1887 roku, jest opowieścią o człowieku, który niespodziewanie objął tron w najtrudniejszym okresie dla Austro-Węgier – w samym środku I wojny światowej. Po śmierci swojego stryjecznego dziadka, cesarza Franciszka Józefa I w 1916 roku, Karol stał się władcą imperium chylącego się ku upadkowi. Od samego początku jego panowania celem było zakończenie krwawego konfliktu. Podjął liczne, choć ostatecznie bezskuteczne, próby mediacji pokojowych, co uczyniło go jedynym przywódcą państwa walczącego w I wojnie światowej, który aktywnie i konsekwentnie dążył do zawarcia pokoju.
Wraz z rozpadem Austro-Węgier w 1918 roku i proklamowaniem republik, Karol został zmuszony do zrzeczenia się udziału w rządach, choć nigdy formalnie nie abdykował. Jego upór w zachowaniu honoru korony doprowadził do dwóch prób powrotu na tron Węgier w 1921 roku. Obie zakończyły się niepowodzeniem, co przypieczętowało jego los. Mocarstwa Ententy, obawiając się restauracji monarchii, podjęły decyzję o jego trwałym wygnaniu. Wybór padł na odległą wyspę Maderę, którą uważano za wystarczająco izolowaną, by uniemożliwić mu dalsze działania polityczne.
W listopadzie 1921 roku Karol I, wraz z ciężarną żoną Zytą Burbon-Parmeńską i ośmiorgiem dzieci, przybył na Maderę. Rodzina cesarska, pozbawiona majątku i źródeł utrzymania, żyła w bardzo skromnych warunkach, początkowo w Villa Vittoria w Funchal, a następnie w Quinta do Monte, niedaleko Kościoła Nossa Senhora do Monte. Zima na Maderze okazała się dla Karola, przyzwyczajonego do kontynentalnego klimatu, wyjątkowo trudna. Zachorował na zapalenie płuc, które szybko przerodziło się w ciężką chorobę. Zmarł 1 kwietnia 1922 roku, w wieku zaledwie 34 lat, otoczony rodziną. Jego ostatnie słowa, według przekazów, brzmiały: „Jezu, Jezu, przyjdź!”.
Brak środków na transport ciała do Austrii lub Węgier, a także względy polityczne, sprawiły, że Karol I został pochowany w Kościele Nossa Senhora do Monte. Mimo że jego żona, cesarzowa Zyta, zmarła w 1989 roku i spoczęła w krypcie Kapucynów w Wiedniu, ciało Karola I pozostało na Maderze. Jego nagrobek stał się miejscem szczególnego kultu, zwłaszcza po tym, jak papież Jan Paweł II beatyfikował go 3 października 2004 roku, uznając jego heroiczne cnoty, dążenie do pokoju i życie zgodne z zasadami wiary katolickiej. Od tego momentu miejsce to zyskało rangę oficjalnego sanktuarium, przyciągającego pielgrzymów z całego świata.
🎯 Co zobaczyć
Głównym celem wizyty jest oczywiście sam Kościół Nossa Senhora do Monte (Kościół Matki Bożej z Monte), który już sam w sobie jest imponującą barokową budowlą. Położony na szczycie wzgórza, oferuje zapierające dech w piersiach panoramiczne widoki na Funchal i błękitny Atlantyk. Jego biała fasada z dwoma dzwonnicami wyróżnia się na tle zieleni. Wnętrze kościoła jest bogato zdobione, z licznymi ołtarzami, rzeźbami i malowidłami, które odzwierciedlają bogactwo portugalskiej sztuki sakralnej.
Nagrobek błogosławionego Karola I znajduje się w bocznej kaplicy kościoła, znanej jako Capela do Santíssimo Sacramento (Kaplica Najświętszego Sakramentu). Jest to prosta, lecz godna uwagi marmurowa płyta nagrobna, na której widnieje napis w języku łacińskim, informujący o tożsamości zmarłego oraz dacie jego śmierci. Na nagrobku często można zobaczyć świeże kwiaty i wota, pozostawione przez wiernych i oddanych cesarzowi. Mimo że ciało cesarza spoczywa pod nagrobkiem, w kaplicy panuje atmosfera spokoju i refleksji. To miejsce, gdzie historia splata się z wiarą, a odwiedzający mogą oddać hołd ostatniemu cesarzowi Austrii i królowi Węgier, który został uznany za błogosławionego Kościoła katolickiego.
Oprócz samego nagrobka warto zwrócić uwagę na ogólną atmosferę kościoła, która sprzyja zadumie. Z okien i tarasów wokół kościoła rozpościerają się spektakularne widoki na okolicę, co stanowi dodatkową atrakcję. Po wizycie w kościele, można również zwiedzić pobliskie atrakcje, takie jak słynne Ogrodów Tropikalnych Monte Palace, które są prawdziwą perełką botaniczną i artystyczną, lub skorzystać z tradycyjnych sankowych zjazdów (Carros de Cesto) – unikalnej atrakcji Funchal, która również rozpocz